Emekli Hâkim Yusuf Ziya Uğurlu
(1884, Erzurum – 1986, Ankara), “Kürt Hâkim” olarak tanınan saygın bir hukukçudur. Konya Ereğli’de 1933–1939 yılları arasında hukuk hâkimi olarak görev yapmış, 1955–1960 yıllarında belediye avukatlığı üstlenmiş ve uzun yıllar halkın fahri hukuk danışmanlığını yürütmüştür. 1964 yılında Uğurlu Camii’ni inşa ettirmiş, 1973 yılında Yusuf Ziya Uğurlu Vakfı’nı kurarak hayır hizmetlerinde bulunmuştur.
Yusuf Ziya Uğurlu
Doğum: Erzurum, 1884
Vefat: Ankara, 1986
Anne Adı / Baba Adı: Esma / Ahmet
Medeni Durumu: Evli
Çocukları: Sebahat Uğurlu, Nezahat Erdinç, Saadet Uğur, Tevfik Uğurlu, Güler San, Dilek Göncü, Diler Kadayıfçıoğlu
Eğitim Hayatı
Yusuf Ziya Uğurlu, ilk öğrenimini Bayburt İbtidai Mektebi’nde tamamlamıştır. Genç yaşta hukuk alanına yönelmiş, kadılık imtihanına girerek başarılı olmuştur. 19 Haziran 1337 (Rumi) tarihinde, miladi takvimle 19 Haziran 1921’de, 1 numaralı ehliyetnameyi alarak kadı olmuştur 1337 tarihi Rumi takvime ait olup 1921 yılına tekabül etmektedir. . Bu da belgenin Kurtuluş Savaşı döneminde, henüz Cumhuriyet ilan edilmeden önceki idari kayıtları yansıttığını gösterir. 1924 yılında katıldığı sınavla hâkim unvanını almıştır. Türkiye Cumhuriyeti yargı teşkilatının ilk dönem temsilcilerinden biridir.
Mesleki Hayatı ve Görevleri
Adalet Yolunda Bir Ömür(1909 – 1944) Yusuf Ziya Uğurlu’nun adliye hizmeti Osmanlı Devleti döneminde başlamış, Cumhuriyet’in kuruluşuyla birlikte yeni hukuk sisteminde de devam etmiştir. Yaklaşık otuz beş yıl süren meslek hayatı boyunca birçok şehirde görev yaparak adalet hizmetine katkıda bulunmuştur.
Görev yaptığı başlıca yerler şunlardır:
Erzurum Mukavelat Muharrirliği Refakati – 1909
Karamürsel Bidayet Mahkemesi – 1910
Besni Kadılığı – 1921
Gercüş Kadılığı – 1922
Bayburt Mahkeme-i Asliye Azalığı – 1924
Eleşkirt Hâkimliği – 1926
Hakkâri (Çölemerik) Hâkimliği – 1929
Gaziantep Sulh Hâkimliği – 1931
Konya Ereğli Hukuk Hâkimliği – 1933
Besni Hâkimliği (Emeklilik) – 1944
Uzun yıllar süren hizmetinin ardından 1944 yılında Besni Hâkimi iken emekli olmuştur.
Emeklilik Sonrası
Yusuf Ziya Uğurlu, 1964 yılında kendi imkânlarıyla inşa ettirdiği Uğurlu Camii’ni ibadete açmıştır. Bu cami, onun topluma hizmet anlayışını ve kalıcı hayır bırakma iradesini yansıtan en önemli mirastır. Ayrıca Erzurum Hasankale’de Alvarlı Mehmet Efendi’nin (Alvarlı Efe Hazretleri) ilmi derinliğinden bizzat istifade etmiştir.
Hayır Hizmetleri ve Dini Hayatı
1960 yılında hac ibadetini yerine getirmiştir. Yusuf Ziya Uğurlu, 1964 yılında kendi arazisi üzerine ve tamamen kendi imkânlarıyla inşa ettirdiği Uğurlu Camii’ni ibadete açmıştır. Bu cami, onun dini hassasiyetini, topluma hizmet anlayışını ve kalıcı hayır bırakma iradesini yansıtan önemli bir mirastır. Söz konusu cami daha sonra vakıf bünyesine dâhil edilerek hizmetlerini vakıf çatısı altında sürdürmeye devam etmiştir. Yusuf Ziya Uğurlu Vakfı, Yusuf Ziya Uğurlu tarafından 1973 yılında kurulmuş olup mülhak vakıf statüsünde faaliyet göstermektedir. Mülhak vakıflar; yönetimi vakfedenin soyuna bırakılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü denetimi altında çalışmalarını sürdüren köklü hayır kuruluşlarıdır. Ailesinin hayır geleneği köklüdür. Dedesi Kağızman eşraflarından Feyzullah Efendi, 1852 yılında Kağızman’da Sultan Süleyman döneminde yaptırılmış olup depremler sonucu yıkılan camiyi yeniden inşa ettirmiştir. Merkez Feyzullah Efendi Camii adıyla hâlen ibadete açık olup hizmet vermeye devam etmektedir. Yusuf Ziya Uğurlu, Erzurum Hasankale’ de yaklaşık aynı zaman diliminde yaşadığı Alvarlı Mehmet Efendi’nin ilmi derinliğinden ve manevi birikiminden bizzat istifade etmiştir. Alvarlı Mehmet Efendi, halk arasında “Alvarlı Efe Hazretleri” olarak bilinen; büyük bir mutasavvıf, âlim ve şairdir. Sohbetlerinde ihlas, takva, edep ve peygamber sevgisi üzerinde durmuş, halkla iç içe sade ve mütevazi bir hayat sürmüştür. Doğum:1868 Erzurum- Hasankale, Alvar köyünde uzun yıllar imamlık yapmıştır. Vefat:1956 Erzurum 1918 yılında Erzurum işgal altındayken, sadece camide vaaz vermekle kalmamış; eline silah alarak vatan savunmasında bizzat ön saflarda yer almıştır.
Sosyal ve Kültürel Hayatı
Yusuf Ziya Uğurlu, zengin bir kütüphaneye sahipti. Zamanının büyük bölümünü kitap okuyarak ve notlar alarak geçirdi. Tüm imam ve din büyüklerinin kitaplarını okumuştur. Kütüphanesinde dini, edebi, hukukî ve tarihî eserler bulunmaktadır. Osmanlı Türkçesi (Arap harfli) eserler ile Türkçe basımlar bir aradadır.
Kütüphanesinden Bazı Eserler:
- İMAM Zeynü’d-Dîn Ebû Hâmid Muhammed / Muhammed el-Gazâlî /Kimya-yı Saadet(1399-1979)
- Erzurum- Hasankaleli İbrahim Hakkı Hazretleri / Marifatname (1757 yılında kaleme alınmıştır)
- Mevlana Celaleddin Rumi / Mesnevî-i Şerîf,
- Mevlana Celaleddin Rumi / Divân-ı Kebîr – Gül-Deste
- Nat-ı Şerif, Mevlid ve Miraciye türü eserler
- Ahmed el-Fârûkî es-Serhendî(İmam-ı Rabbânî ve Müceddid-i Elf-i Sânî)/ Mektubat-ı İmam-ı Rabbani
- Ahmet Hulusi / Kuran-ı Kerim Çözümü
- Nezihe Araz / Anadolu Evliyaları
- Mehmet Gavsi / Menâkıb-ı Çehâr Yâr-ı Güzîn (Peygamberimizin Dört Halifesinin Hâl Tercemeleri)
- Yunus Emre Divanı
- Veysel Karani (Veys el-Karanî) (r.a.) / Rûh-i Rahmân ve Halîlü’r-Resûl
- Kara Davud / Delâil-i Hayrât Şerhi
- Erzurum Tarihçesi (İstanbul, (1922)
- Recaizade Mahmut Ekrem eserleri (1885)
- Muallim Naci eserleri (1886)
- Dr. Nusret Fuad – İzdivaç, Şerait-i Sıhhıye ve İçtimaiyesi (1923)
- Muaşeret Usulleri (İstanbul, 1927)
- Cenap Şahabettin (Tamat)
- Seyyid Ali el Hemedani’nin derlediği Evrad-ı Fethiye
Hoş sohbeti, engin bilgi birikimi ve mesleki tecrübeleri ile bulunduğu her ortamda saygı görmüş; aile, akraba, komşu ve cami cemaati ile güçlü bağlar kurmuştur. Ereğli halkına hukuk alanında fahri danışmanlık yaparak topluma katkıda bulunmuştur.
Son Yılları
1975 yılında Konya Ereğli’den Ankara’ya taşınmış ve ömrünün son yıllarını burada geçirmiştir. 1986 yılında Ankara’da vefat etmiş olup kabri Karşıyaka Mezarlığı’ndadır.
“Adalet ve hayırla geçen bir ömür, geride bırakılan en büyük mirastır.”
Ruhu şad, mekânı cennet olsun.
